Logopeda w przedszkolu – rola, zadania i
znaczenie w rozwoju dziecka
Logopeda w przedszkolu jest specjalistą, którego zadania obejmują znacznie więcej niż korygowanie
nieprawidłowej wymowy pojedynczych głosek. Jego praca wiąże się z rozpoznawaniem potrzeb dziecka
w zakresie mowy, języka i komunikacji, prowadzeniem diagnozy logopedycznej, w tym badań
przesiewowych, prowadzeniem zajęć logopedycznych, podejmowaniem działań profilaktycznych,
udzielaniem porad i konsultacji rodzicom oraz nauczycielom, a także współpracą z innymi specjalistami i
nauczycielami pracującymi z dzieckiem. Zakres ten wynika bezpośrednio z przepisów prawa
oświatowego. Zgodnie z § 25 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w
sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych
przedszkolach, szkołach i placówkach, do zadań logopedy należy w szczególności diagnozowanie
logopedyczne, w tym prowadzenie badań przesiewowych służących ustaleniu stanu mowy oraz poziomu
rozwoju językowego dzieci, prowadzenie zajęć logopedycznych, porad i konsultacji dla rodziców oraz
nauczycieli w zakresie stymulacji rozwoju mowy i eliminowania jej zaburzeń, podejmowanie działań
profilaktycznych zapobiegających powstawaniu zaburzeń komunikacji językowej we współpracy z
rodzicami, a także wspieranie nauczycieli i innych specjalistów w rozpoznawaniu indywidualnych
potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dzieci oraz w udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej.[1]
Oznacza to, że logopeda zatrudniony w przedszkolu nie powinien ograniczać swojej pracy wyłącznie do
ćwiczeń artykulacyjnych. Mowa i język stanowią bowiem złożone obszary rozwoju człowieka. Dziecko
posługuje się nimi, aby komunikować własne potrzeby, zdobywać informacje, uczestniczyć w zabawie,
nawiązywać kontakty z rówieśnikami, rozumieć polecenia, zadawać pytania, opowiadać o wydarzeniach
oraz wyrażać emocje, opinie i doświadczenia. Rozwój komunikacji rozpoczyna się znacznie wcześniej niż
w wieku przedszkolnym. National Institute on Deafness and Other Communication Disorders wskazuje,
że pierwsze trzy lata życia są okresem szczególnie intensywnego nabywania umiejętności związanych z
mową i językiem. Jednocześnie rozwój dzieci może przebiegać w różnym tempie i samo porównanie
jednego dziecka z drugim nie stanowi podstawy diagnozy.[2] Podobne stanowisko przedstawia
American Speech-Language-Hearing Association, podkreślając, że kamienie milowe rozwoju
komunikacji opisują umiejętności pojawiające się zwykle w określonych przedziałach wiekowych, lecz nie
są samodzielnym narzędziem diagnostycznym, ponieważ każde dziecko rozwija się indywidualnie.[3] Z
perspektywy pracy logopedy niezwykle istotne jest więc odróżnienie naturalnego zróżnicowania tempa
rozwoju od objawów, które mogą wskazywać na występowanie trudności wymagających pogłębionej
oceny. Właśnie temu służą między innymi badania przesiewowe prowadzone w przedszkolu. Badanie
przesiewowe nie powinno być utożsamiane z pełną diagnozą specjalistyczną. Jego podstawowym celem
jest wstępne określenie stanu mowy oraz poziomu rozwoju językowego dziecka i wyłonienie tych dzieci,
które wymagają dalszej obserwacji, pogłębionej diagnozy lub objęcia pomocą. W trakcie takiego
badania logopeda może oceniać sposób komunikowania się dziecka, zrozumiałość jego wypowiedzi,
realizację dźwięków mowy, zasób słownictwa, tworzenie wypowiedzi, rozumienie komunikatów,
umiejętność nazywania, opowiadania, odpowiadania na pytania czy podejmowania dialogu. Zakres
oceny powinien być zawsze dostosowany do wieku, możliwości oraz indywidualnej sytuacji dziecka.
Jeżeli wynik badania przesiewowego wskazuje na trudności, kolejnym etapem może być bardziej
szczegółowa diagnoza logopedyczna oraz określenie potrzeb terapeutycznych. Logopeda powinien
pamiętać, że trudności komunikacyjne mogą mieć bardzo różny charakter. Nie każde dziecko
wymagające wsparcia logopedycznego ma jedynie problem z wymową. Jedno dziecko może mieć
trudności przede wszystkim w zakresie artykulacji, inne w zakresie rozwoju słownictwa, jeszcze inne
może mieć problemy z budowaniem wypowiedzi, rozumieniem bardziej złożonych komunikatów,
tworzeniem narracji lub płynnością mowy. NIDCD zwraca uwagę na rozróżnienie pomiędzy
trudnościami dotyczącymi samej mowy a trudnościami językowymi. Problemy językowe mogą dotyczyć
1
zarówno rozumienia języka, jak i posługiwania się nim, podczas gdy problemy związane z mową mogą
obejmować między innymi sposób wytwarzania dźwięków czy płynność wypowiedzi.[2] W praktyce
oznacza to, że terapia nie może być planowana wyłącznie według jednego uniwersalnego schematu.
Dwa dzieci w podobnym wieku mogą potrzebować zupełnie innych działań terapeutycznych. Rzetelna
terapia powinna wynikać z rozpoznania potrzeb konkretnego dziecka i określenia realnych celów pracy.
Przedszkole tworzy szczególnie korzystne warunki do obserwacji sposobu komunikowania się dziecka,
ponieważ funkcjonuje ono tam w wielu naturalnych sytuacjach społecznych. W gabinecie może
wykonywać określone zadanie poprawnie, ale trudność może ujawniać się w spontanicznej rozmowie,
podczas zabawy z innymi dziećmi, opowiadania nauczycielowi o zdarzeniu czy wykonywania bardziej
złożonego polecenia. Z tego względu istotna jest współpraca logopedy z nauczycielami grupy.
Nauczyciel obserwuje dziecko każdego dnia i może przekazać specjaliście cenne informacje dotyczące
tego, jak dziecko rozumie wypowiedzi w grupie, czy chętnie zabiera głos, jak porozumiewa się z
rówieśnikami, czy jest rozumiane przez otoczenie oraz w jakich sytuacjach pojawiają się największe
trudności. Zgodnie z przepisami pomoc psychologiczno-pedagogiczna w przedszkolu jest udzielana
zarówno w trakcie bieżącej pracy z dzieckiem, jak i poprzez zintegrowane działania nauczycieli i
specjalistów. Zajęcia logopedyczne są jedną z przewidzianych prawem form tej pomocy.[4] Szczególnie
ważnym partnerem logopedy są rodzice. To rodzice posiadają informacje dotyczące wcześniejszego
rozwoju dziecka, jego sposobu komunikowania się w domu, pojawiania się pierwszych słów i zdań,
przebytych chorób, wcześniejszych konsultacji czy funkcjonowania w sytuacjach, których logopeda nie
ma możliwości obserwować w przedszkolu. Rozmowa z rodzicem może więc stanowić ważny element
procesu diagnostycznego. Jednocześnie przepisy wprost wskazują, że do zadań logopedy należy
prowadzenie porad i konsultacji dla rodziców oraz podejmowanie we współpracy z nimi działań
profilaktycznych.[1] Współpraca ta powinna opierać się na przekazywaniu konkretnych i zrozumiałych
wskazówek. Rodzic powinien wiedzieć, jaki jest cel pracy, jakie umiejętności są obecnie rozwijane i w jaki
sposób może wspierać dziecko w naturalnych sytuacjach życia codziennego. Wspieranie komunikacji nie
musi oznaczać wielogodzinnych ćwiczeń. ASHA rekomenduje między innymi częste prowadzenie
rozmów z dzieckiem, nazywanie wykonywanych czynności, poszerzanie słownictwa, wspólne czytanie,
opowiadanie, zadawanie pytań, tworzenie okazji do wypowiadania się oraz uważne słuchanie dziecka.[3]
Ważne jest również, aby dorośli pozostawiali dziecku czas potrzebny na sformułowanie odpowiedzi i nie
wyręczali go automatycznie w każdej sytuacji komunikacyjnej. Terapia logopedyczna powinna
jednocześnie pozostawać dostosowana do wieku dziecka. W przypadku dzieci przedszkolnych
szczególnie ważna jest atrakcyjna forma zajęć, uwzględniająca zabawę, aktywność, ilustracje,
przedmioty, historyjki, gry językowe, ruch czy zadania wymagające bezpośredniej komunikacji. Zabawa
wykorzystywana w czasie zajęć logopedycznych nie oznacza, że terapia nie realizuje celów
specjalistycznych. Przeciwnie, odpowiednio zaplanowana zabawa może służyć rozwijaniu określonego
słownictwa, struktur gramatycznych, umiejętności narracyjnych, sprawności komunikacyjnej czy
prawidłowej realizacji dźwięków. Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem zajęcia specjalistyczne
prowadzone w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej powinny być realizowane przy
wykorzystaniu metod aktywizujących.[4] Warto przy tym wyjaśnić zasady organizacyjne dotyczące zajęć
logopedycznych, ponieważ na ten temat pojawia się wiele nieprecyzyjnych informacji. Zgodnie z § 9
rozporządzenia zajęcia logopedyczne organizuje się dla dzieci z deficytami kompetencji i zaburzeniami
sprawności językowych, a liczba uczestników takich zajęć nie może przekraczać czterech.[5] Nie oznacza
to więc, że każde zajęcia muszą być prowadzone indywidualnie. Mogą być organizowane dla niewielkiej
grupy dzieci, jeżeli odpowiada to ich potrzebom i celom pracy. Jednocześnie istnieją sytuacje, w których
indywidualna forma zajęć jest bardziej uzasadniona. Decyzja powinna wynikać z potrzeb dziecka, a nie z
założenia, że jeden sposób organizacji jest właściwy w każdym przypadku. Istotna jest także długość
zajęć. Obowiązujące przepisy wskazują, że godzina zajęć specjalistycznych, do których należą zajęcia
logopedyczne, trwa 45 minut. Dopuszczalne jest jednak prowadzenie ich przez czas krótszy lub dłuższy
niż 45 minut, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami dziecka i jednocześnie zachowany zostaje ustalony
dla niego łączny tygodniowy czas zajęć.[6] Jest to szczególnie ważne w wieku przedszkolnym, ponieważ
zdolność koncentracji, gotowość do współpracy i możliwości wykonywania określonych zadań mogą
2
różnić się zależnie od wieku i indywidualnych cech dziecka. Logopeda powinien więc nie tylko znać cele
terapeutyczne, lecz również potrafić dobrać formę oraz tempo pracy w taki sposób, aby dziecko mogło
rzeczywiście skorzystać z zajęć. Rozwój językowy dziecka w wieku przedszkolnym jest bardzo
dynamiczny. CDC w materiałach dotyczących kamieni milowych wskazuje, że około trzeciego roku życia
większość dzieci potrafi uczestniczyć w krótkiej wymianie konwersacyjnej obejmującej co najmniej dwie
naprzemienne wypowiedzi, zadaje pytania typu „kto?”, „co?”, „gdzie?” lub „dlaczego?”, potrafi określić
czynność przedstawioną na ilustracji, podać swoje imię, a jego wypowiedzi są przez większość czasu
zrozumiałe dla innych osób.[7] W odniesieniu do dzieci około czwartego roku życia CDC wskazuje
między innymi używanie zdań składających się z co najmniej czterech słów, opowiadanie o wydarzeniu,
które miało miejsce w ciągu dnia, oraz odpowiadanie na proste pytania dotyczące przeznaczenia
przedmiotów.[8] ASHA w przedziale od czwartego do piątego roku życia zwraca uwagę na rozwijanie
coraz bardziej złożonych i poprawnych gramatycznie wypowiedzi, tworzenie historii, rozumienie i
stosowanie pojęć przestrzennych, wykonywanie zasad prostych gier oraz rozwój różnych umiejętności
językowych przygotowujących dziecko do dalszej edukacji.[9] Dane te należy jednak traktować jako
punkty orientacyjne, a nie sztywną listę, której niespełnienie automatycznie oznacza występowanie
zaburzenia. Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do przenoszenia norm dotyczących dźwięków
mowy pomiędzy różnymi językami, ponieważ języki posiadają odmienne systemy fonologiczne. Do
oceny polskojęzycznego dziecka powinny być stosowane odpowiednie polskie narzędzia, normy i wiedza
dotycząca rozwoju polskiego systemu językowego. W pracy logopedy nie można również pomijać
kwestii słuchu. Prawidłowy odbiór bodźców słuchowych odgrywa ważną rolę w rozwoju mowy i języka.
Jeżeli pojawiają się przesłanki wskazujące na możliwość występowania problemów ze słuchem,
logopeda może rekomendować rodzicom konsultację odpowiedniego specjalisty. Nie oznacza to jednak,
że logopeda zastępuje lekarza laryngologa czy audiologa. Profesjonalizm obejmuje również znajomość
granic własnych kompetencji oraz umiejętność kierowania rodzica do innych specjalistów, kiedy sytuacja
tego wymaga. Tak samo logopeda nie powinien samodzielnie przypisywać każdej trudności
komunikacyjnej jednemu konkretnemu zaburzeniu. Przykładowo dziecko, które ma trudność z
wykonaniem polecenia, może nie rozumieć części zawartych w nim słów, ale przyczyna może leżeć
również w wielu innych obszarach funkcjonowania. NIDCD, opisując rozwojowe zaburzenie językowe,
zwraca uwagę, że dzieci z trudnościami językowymi mogą mieć problemy z wykonywaniem poleceń nie
z powodu celowej odmowy, ale dlatego, że nie rozumieją w pełni kierowanej do nich wypowiedzi.[10]
Pokazuje to, dlaczego obserwacja dziecka powinna być szeroka, a współpraca między specjalistami ma
duże znaczenie. Ważnym zagadnieniem jest również funkcjonowanie dzieci wychowujących się w
środowisku wielojęzycznym. Wielojęzyczność sama w sobie nie jest zaburzeniem. Według NIDCD
uczenie się więcej niż jednego języka nie powoduje rozwojowego zaburzenia językowego. Dziecko z DLD
może być wielojęzyczne, a używanie więcej niż jednego języka samo w sobie nie pogarsza jego
zaburzenia.[10] Oceniając dziecko wielojęzyczne, logopeda powinien więc uwzględniać jego historię
językową, stopień kontaktu z poszczególnymi językami oraz środowisko, w którym są one używane. Nie
należy uznawać każdej różnicy występującej w języku polskim za dowód zaburzenia tylko dlatego, że
dziecko posługuje się również innym językiem. Bardzo ważnym zadaniem logopedy jest profilaktyka.
Prawo oświatowe wprost wskazuje podejmowanie działań profilaktycznych zapobiegających
powstawaniu zaburzeń komunikacji językowej jako jedno z zadań logopedy.[1] Profilaktykę należy
jednak rozumieć prawidłowo. Nie oznacza ona, że wszystkie zaburzenia mowy i języka można całkowicie
wyeliminować przez ćwiczenia profilaktyczne. Część trudności może mieć złożone, rozwojowe lub
biologiczne podłoże. Profilaktyka polega przede wszystkim na wspieraniu prawidłowego rozwoju
komunikacji, zwiększaniu wiedzy rodziców i nauczycieli, wczesnym dostrzeganiu sygnałów
wymagających konsultacji oraz podejmowaniu działań zanim utrwalone trudności zaczną znacząco
wpływać na funkcjonowanie dziecka. Ważne jest również to, aby logopeda monitorował efekty
prowadzonej pomocy. Przepisy dotyczące pomocy psychologiczno-pedagogicznej nakładają na osoby
udzielające tej pomocy obowiązek oceny jej efektywności oraz formułowania wniosków dotyczących
dalszych działań. Jeżeli mimo udzielanej pomocy nie następuje poprawa funkcjonowania dziecka,
przepisy przewidują możliwość podjęcia dalszych działań diagnostycznych we współpracy z publiczną
3
poradnią psychologiczno-pedagogiczną.[11] Terapia nie powinna więc polegać na wielomiesięcznym
automatycznym powtarzaniu tego samego zestawu ćwiczeń bez oceny efektów. Jeżeli dziecko nie robi
postępów, należy zastanowić się nad przyczyną, ponownie przeanalizować cele pracy, ewentualnie
rozszerzyć diagnozę albo zmodyfikować metody. Badania naukowe potwierdzają, że interwencje
językowe mogą przynosić wymierne efekty, ale ich skuteczność zależy między innymi od rodzaju
trudności i zastosowanego oddziaływania. Metaanaliza badań dotyczących dzieci z rozwojowym
zaburzeniem językowym wykazała istotne pozytywne efekty terapii między innymi w odniesieniu do
ogólnego rozwoju ekspresji językowej, słownictwa ekspresyjnego oraz niektórych parametrów
wypowiedzi.[12] Nie oznacza to jednak, że istnieje jedna uniwersalna metoda skuteczna dla każdego
dziecka. Odpowiedzialna praktyka wymaga dobierania metod do diagnozy, wieku, możliwości i potrzeb
konkretnego dziecka. Kolejnym ważnym elementem pracy logopedy jest prowadzenie wymaganej
dokumentacji. Zgodnie z przepisami dotyczącymi dokumentacji przebiegu nauczania przedszkole
prowadzi dzienniki zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, jeżeli jest to uzasadnione
koniecznością dokumentowania tych zajęć. W przypadku takich zajęć dokumentacja obejmuje między
innymi dane dzieci uczestniczących w zajęciach, indywidualny program pracy z dzieckiem albo program
pracy grupy, tygodniowy rozkład zajęć, daty i czas ich trwania, tematy przeprowadzonych zajęć,
obecność dzieci, ocenę postępów oraz wnioski dotyczące dalszej pracy.[13] Niezależnie od tego
specjalista zatrudniony w przedszkolu, w tym logopeda, prowadzi dziennik swojej pracy, w którym
wpisuje tygodniowy rozkład zajęć, zajęcia i czynności wykonywane w poszczególnych dniach, informacje
o kontaktach z osobami i instytucjami, z którymi współdziała przy wykonywaniu swoich zadań, oraz
dzieci objęte różnymi formami pomocy.[13] Przedszkole gromadzi również w indywidualnej teczce
dziecka objętego pomocą psychologiczno-pedagogiczną dokumentację badań oraz czynności
uzupełniających prowadzonych między innymi przez logopedę.[13] Dokumentacja ma znaczenie nie
tylko formalne. Pozwala uporządkować proces diagnostyczny i terapeutyczny, kontrolować postęp
dziecka, zapisywać wnioski, planować dalszą pracę i zachować ciągłość pomocy. Istotną zasadą systemu
jest również to, że korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznym przedszkolu jest
dobrowolne i nieodpłatne, a za jej organizację odpowiada dyrektor przedszkola.[14] Logopeda jest więc
częścią szerszego systemu pomocy udzielanej dziecku, a nie specjalistą funkcjonującym całkowicie
niezależnie od organizacji pracy placówki. Warto również zwrócić uwagę na zmiany dotyczące
wychowania przedszkolnego od roku szkolnego 2026/2027. Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11
marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy
programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z
2026 r. pod poz. 378 i wejdzie w życie 1 września 2026 r.[15] Ministerstwo Edukacji wskazuje, że od tego
dnia nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego będzie obowiązywać wszystkie dzieci
uczęszczające do przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form
wychowania przedszkolnego.[16] W nowej podstawie programowej podkreślono między innymi
znaczenie rozwijania kompetencji językowych potrzebnych dziecku do funkcjonowania w codziennych
sytuacjach. Nie oznacza to oczywiście, że rozwijanie języka będzie zadaniem wyłącznie logopedy.
Podstawowym środowiskiem rozwoju komunikacji pozostają codzienne relacje dziecka z rodzicami,
nauczycielami i rówieśnikami. Rolą logopedy jest specjalistyczne wspieranie tego procesu,
rozpoznawanie trudności, prowadzenie terapii tam, gdzie jest ona potrzebna, oraz wspieranie osób
dorosłych pracujących i przebywających z dzieckiem. Najlepszym efektem terapii nie jest bowiem
sytuacja, w której dziecko potrafi prawidłowo wykonać zadanie wyłącznie podczas spotkania z logopedą.
Umiejętności nabyte podczas terapii powinny stopniowo przenosić się na naturalną komunikację
rozmowę z rodzicem, nauczycielem i kolegami, zabawę, opowiadanie, odpowiadanie na pytania,
zgłaszanie potrzeb oraz uczestnictwo w zajęciach przedszkolnych. Logopeda powinien więc patrzeć na
dziecko całościowo. Nie jest wystarczające stwierdzenie, że dziecko „nie mówi jednej głoski”. Trzeba
ocenić, czy poza tą trudnością jego rozwój językowy i komunikacyjny przebiega prawidłowo, czy
wypowiedzi są funkcjonalne i zrozumiałe, czy dziecko rozumie komunikaty, potrafi prowadzić dialog i czy
sposób komunikowania się umożliwia mu pełne uczestnictwo w życiu grupy. Równie ważne jest unikanie
nadmiernego diagnozowania. Nie każda różnica w rozwoju jest zaburzeniem, a pojedyncza obserwacja
4
nie powinna być podstawą do formułowania daleko idących wniosków. Zadaniem specjalisty jest
połączenie wiedzy naukowej, obserwacji, wyników badania, informacji od rodziców i nauczycieli oraz
kiedy jest to konieczne – wyników konsultacji innych specjalistów. Rola logopedy w przedszkolu polega
więc zarówno na reagowaniu na już istniejące trudności, jak i na profilaktyce, wczesnym rozpoznawaniu
problemów oraz budowaniu środowiska sprzyjającego komunikacji. Jest to szczególnie ważne, ponieważ
język służy dziecku nie tylko do odpowiadania na pytania dorosłych. Dzięki niemu dziecko może
budować relacje, negocjować podczas zabawy, opowiadać o swoich doświadczeniach, zgłaszać
dyskomfort, prosić o pomoc, nazywać emocje, zdobywać wiedzę i przygotowywać się do przyszłych
zadań szkolnych. Prawidłowo prowadzona pomoc logopedyczna powinna być oparta na diagnozie,
dostosowana do indywidualnego dziecka, systematycznie oceniana oraz realizowana we współpracy z
jego otoczeniem. Nie powinna opierać się na przypadkowym zestawie ćwiczeń ani na przekonaniu, że
jedna metoda rozwiąże wszystkie trudności. Nie każde dziecko w przedszkolu wymaga terapii
logopedycznej, ale każde dziecko powinno mieć możliwość rozwijania swoich kompetencji językowych i
komunikacyjnych w bezpiecznym, wspierającym środowisku. Jeżeli pojawiają się rzeczywiste trudności,
im wcześniej zostaną odpowiednio rozpoznane, tym wcześniej można zaplanować adekwatną pomoc.
Logopeda w przedszkolu jest zatem specjalistą wspierającym nie tylko poprawność artykulacji, ale
szeroko rozumianą zdolność dziecka do komunikowania się i funkcjonowania w środowisku społecznym
i edukacyjnym. Jego praca obejmuje diagnozę, terapię, profilaktykę, dokumentowanie podejmowanych
działań, ocenę efektów, współpracę z rodzicami, nauczycielami i specjalistami oraz dostosowywanie
pomocy do potrzeb konkretnego dziecka. Tak rozumiana logopedia przedszkolna nie polega na
mechanicznym „uczeniu głosek”, lecz na świadomym i odpowiedzialnym wspieraniu jednego z
najważniejszych obszarów rozwoju dziecka – możliwości rozumienia innych ludzi oraz skutecznego
wyrażania własnych myśli, potrzeb, doświadczeń i emocji.
Przypisy
[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i
udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach,
tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 1798, § 25.
[2] National Institute on Deafness and Other Communication Disorders, Speech and Language
Developmental Milestones – informacje dotyczące rozwoju mowy i języka oraz znaczenia wczesnego
okresu rozwojowego.
[3] American Speech-Language-Hearing Association, Communication Milestones: Age Ranges – kamienie
milowe rozwoju komunikacji i wskazanie, że nie stanowią one samodzielnego narzędzia
diagnostycznego.
[4] Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r., t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1798, w szczególności § 6 oraz
przepisy dotyczące organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
[5] Tamże, § 9: zajęcia logopedyczne organizuje się dla dzieci z deficytami kompetencji i zaburzeniami
sprawności językowych, a liczba uczestników nie może przekraczać czterech.
[6] Tamże, § 16: godzina wskazanych zajęć specjalistycznych trwa 45 minut; dopuszcza się czas krótszy
lub dłuższy, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami dziecka i zostaje zachowany ustalony tygodniowy czas
zajęć.
[7] Centers for Disease Control and Prevention, Milestones by 3 Years, aktualne kamienie milowe
dotyczące rozwoju komunikacji dziecka około trzeciego roku życia.
5
[8] Centers for Disease Control and Prevention, Milestones by 4 Years, aktualne kamienie milowe
dotyczące rozwoju komunikacji dziecka około czwartego roku życia.
[9] American Speech-Language-Hearing Association, Communication Milestones: 4 to 5 Years.
[10] National Institute on Deafness and Other Communication Disorders, Developmental Language
Disorder – charakterystyka DLD, trudności w rozumieniu i używaniu języka oraz informacje dotyczące
wielojęzyczności.
[11] Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r., t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1798 – obowiązek oceny
efektywności udzielanej pomocy oraz formułowania wniosków dotyczących dalszej pracy.
[12] Effect of language therapy alone for developmental language disorder in children: a meta-analysis,
2022 – metaanaliza badań dotyczących efektów interwencji językowych u dzieci z DLD.
[13] Rozporządzenie dotyczące sposobu prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania, tekst
jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 50, w szczególności § 11, § 18 i § 19 – dzienniki zajęć z zakresu pomocy
psychologiczno-pedagogicznej, dziennik pracy specjalisty oraz indywidualna teczka dziecka.
[14] Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r., t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1798, § 3–4 – korzystanie z
pomocy psychologiczno-pedagogicznej jest dobrowolne i nieodpłatne, a pomoc organizuje dyrektor
przedszkola, szkoły lub placówki.
[15] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej
wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej,
Dz.U. z 2026 r. poz. 378; wejście w życie: 1 września 2026 r.
[16] Ministerstwo Edukacji Narodowej, informacja z 12 marca 2026 r. dotycząca wdrażania nowych
podstaw programowych – nowa podstawa wychowania przedszkolnego będzie obowiązywać od 1
września 2026 r. wszystkie dzieci objęte wychowaniem przedszkolnym